Czytelnia...
Krótka historia taijiquan
Osoby dopiero rozpoczynające swoją przygodę z tai chi, a nawet już jakiś czas ćwiczące, często zadają pytanie: jak to wszystko się zaczęło. Oto więc krótka historia taijiquan (bo tak właściwie zapisuje się nazwę naszej sztuki) widziana oczami Chenowca.
Nasza opowieść zaczyna się właściwie w wieku XVII w Chinach, w okresie upadku dynastii Ming (1368–1644), ale warto też zajrzeć nieco głębiej w mroki czasu.
Początki rodziny Chen i Chenjiagou
W 1374 r. w Koszycach król Ludwik Węgierski ogłosił pierwszy przywilej generalny dla polskiej szlachty. W tym samym roku, na drugim krańcu świata, Chen Bo (uznawany za pierwsze pokolenie rodziny Chen) przeniósł się ze swoją rodziną z prowincji Shanxi do prowincji Henan, gdzie w hrabstwie Wen założył osadę Chenjiagou, zamieszkiwaną do dzisiaj przez członków rodu Chen.
Chen Bo już wtedy praktykował i rozwijał rodzinną sztukę walki, za której protoplastę uważa się Tongbeiquan – sztukę walki związaną z miastem Hongtong. I tak rodzinna sztuka walki rodziny Chen rozwijała się w Chenjiagou przez kolejnych dziewięć pokoleń, aż do XVII wieku.
Chen Wangting i uformowanie systemu
Wtedy właśnie na arenę wydarzeń wkracza Chen Wangting (ok. 1597–1664, 9 pokolenie rodziny Chen – w Rzeczypospolitej Obojga Narodów w tym czasie rządzą Wazowie). Cóż takiego wtedy się stało?
Chen Wangting spędził swoje życie na wojaczce. Ponieważ okoliczności i bieg historii sprawiły, że znalazł się po stronie przegranej, zaszył się ponownie na wsi i tam połączył w jeden system rodzinną sztukę walki, techniki bojowe podpatrzone podczas wojaczki oraz opisane przez generała Qi Jiguanga z grupą ćwiczeń zdrowotno-medytacyjnych i oddechowych (daoyin i tuna).
Tak powstał miks samoobrony z ćwiczeniami qigong, nazywany w dzisiejszych czasach taijiquan, choć przez wiele lat określany był po prostu jako sztuka walki rodziny Chen (Chenjiaquan).
Chen Changxing i rozwój głównych przekazów
Kolejny przełom nastąpił pięć pokoleń później, kiedy to Chen Changxing (1771–1853, 14 pokolenie – na naszym podwórku w tym czasie panuje król Stanisław August Poniatowski, a potem Polska znika z map podzielona między sąsiadów) połączył siedem wcześniejszych form w dwie podstawowe, ćwiczone do dzisiaj jako odmiana laojia: laojia yilu i laojia erlu.
Większość tworzonych później styli taijiquan bazuje właśnie na formie laojia yilu.
W tym okresie rodzinna sztuka walki rodziny Chen zaczyna wypływać na szerokie wody. W tym samym 14 pokoleniu rodziny Chen, za sprawą Chen Youbena, wyodrębniła się odmiana xiaojia, zwana Małym Stylem.
Bezpośrednim uczniem Chen Changxinga był Yang Luchan (1799–1872), od którego wywodzi się styl Yang taijiquan. Z kolei uczniem Yang Luchana, a później także Chen Qingpinga (1795–1868, 15 pokolenie), był Wu Yuxiang (1812–1880) – uznawany za twórcę stylu Wu taijiquan. Dalsi uczniowie tej linii doprowadzili do wykształcenia się kolejnych styli: Hao i Sun. Od Chen Qingpinga prowadzi także droga do stylu He taijiquan, a bezpośrednio z linii Yang Luchana wywodzi się nowy styl Wu (od Wu Jianquana, 1870–1942).
Chen Fake i nowszy przekaz stylu Chen
Bezpośrednio w przekazie rodziny Chen też zachodziły zmiany. W 1928 r. (w Polsce w tym samym roku z powodu złego stanu zdrowia Józef Piłsudski ustąpił ze stanowiska premiera oraz odbył się pierwszy wyścig kolarski Tour de Pologne) do Pekinu przeprowadził się Chen Fake (1887–1957, 17 pokolenie), który zmodyfikował obie formy odmiany laojia do tego stopnia, że uznano je za nową odmianę: xinjia (Nowy Styl). Z niej wywodzą się tzw. szkoły pekińskie stylu Chen.
Obecnie w naszym przekazie za „głowę” stylu uznaje się Mistrza Chen Xiaowanga należącego do 19 pokolenia, ale depczą mu już po piętach mistrzowie z pokolenia dwudziestego.
Na koniec
Tyle mówi historia. Oprócz niej są także legendy, ale legendy jak to legendy – to już całkiem inna opowieść.
Tekst jest kompendium, dość wybiórczym i napisanym z perspektywy osoby praktykującej taijiquan właśnie w przekazie rodziny Chen. Zainteresowanych, po więcej szczegółów, odsyłam do książki Jana Silberstorffa „Chen. Żywe Taijiquan w klasycznym stylu”.
Marcin Zarek, 06.01.2021
Jeżeli po przeczytaniu tekstu masz jakieś pytania, napisz do mnie na adres: chen@taichinawoli.pl.
Jeżeli podobał ci się ten tekst, możesz wysłać znajomym link do artykułu albo udostępnić go na Facebooku.